เบื้องหลังอาหารอวกาศ เมนูแปลกๆที่นักบินต้องกิน
เมื่อพูดถึง “อาหารอวกาศ” หลายคนอาจนึกภาพอาหารแห้งแข็งเหมือนก้อนอิฐ หรืออาหารในหลอดเหมือนยาสีฟันที่นักบินต้องฝืนใจกิน แต่แท้จริงเบื้องหลังของอาหารอวกาศนั้นเต็มไปด้วยเรื่องราวที่น่าสนใจ
ทั้งเทคนิคการแปรรูปอาหาร ความปลอดภัย และข้อจำกัดทางสรีรวิทยาของมนุษย์เมื่ออยู่นอกโลก ทำให้เมนูต่างๆ ต้องถูกคิดค้นอย่างพิถีพิถัน จนเกิดเป็น “อาหารแปลกๆ” ที่ไม่เคยพบในชีวิตประจำวันบนโลก
หนึ่งในเหตุผลสำคัญที่อาหารอวกาศต้องถูกปรับแต่ง คือสภาพไร้น้ำหนักที่ทำให้พฤติกรรมของอาหารเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง อาหารผงหรือเศษเล็กๆ อาจลอยฟุ้งไปติดเครื่องมือหรือเข้าตานักบินได้
จึงต้องมีการคัดเลือกให้เป็นอาหารที่ไม่แตกกระจาย เช่น แท่งโปรตีน ก้อนธัญพืช หรืออาหารแบบบีบจากถุง ซึ่งเป็นต้นแบบของเมนู “แปลก” ที่คนทั่วไปอาจมองว่าไม่ชวนกินนัก
นอกจากนี้ รสชาติอาหารยังจืดลงเมื่ออยู่ในอวกาศ เพราะแรงดันภายในร่างกายเปลี่ยน ทำให้จมูกบวมเล็กน้อยและรับกลิ่นได้ลดลง นักบินจึงโหยหารสจัด เช่น ซอสพริก ทาโก้รสเผ็ด หรือแกงรสเข้มข้น ทั้งที่บนโลกพวกเขาอาจไม่ได้กินเผ็ดเลยด้วยซ้ำ
ในยุคแรกของการเดินทางสู่อวกาศ เช่น ยุคของโครงการเมอร์คิวรี อาหารของนักบินอเมริกันถูกบรรจุในหลอดอลูมิเนียมคล้ายยาสีฟัน เมนูอย่าง “เนื้อบดบดละเอียด” หรือ “ซุปผลไม้เหลว” ถือเป็นเรื่องปกติ ขณะที่โซเวียตก็มีอาหารในหลอดเช่นเดียวกัน เช่น เนื้อวัวตุ๋นบด หรือสตูไก่รสเค็มจัด
ซึ่งนักบินหลายคนยอมรับว่ากินเพราะจำเป็น ไม่ใช่เพราะอร่อย ต่อมาในยุคอะพอลโล แม้จะพัฒนามาเป็นอาหารฟรีซดรายที่ใส่น้ำร้อนคืนสภาพได้ เช่น ไข่คนแห้ง เนื้อสัตว์กึ่งกรอบ หรือซีเรียลอัดแท่ง แต่รสชาติยังคงห่างไกลจากอาหารที่คุ้นเคยบนโลก
เมนูแปลกๆ ที่นักบินเคยกินมีตั้งแต่ “ไอศกรีมอวกาศ” ที่แท้จริงแล้วเป็นไอศกรีมฟรีซดราย เนื้อร่วนๆ ไม่เย็นและไม่ละลายในปาก, “กุ้งค็อกเทลเผ็ดร้อน” ที่ขึ้นชื่อว่าช่วยให้รู้สึกถึงรสชาติในสภาพไร้น้ำหนัก, “สลัดสาหร่ายอัดก้อน” ที่ถูกพัฒนาให้ให้สารอาหารครบถ้วนแต่มีสัมผัสแปลกประหลาด ตลอดจน “แซนด์วิชทอร์ทิลลา” ที่ถูกเลือกมาแทนขนมปังเพราะไม่ร่วงเป็นเศษให้เป็นอันตรายต่อเครื่องมือบนยาน
ทุกวันนี้อาหารอวกาศก้าวหน้าไปมาก นักบินสามารถกินอาหารคล้ายบนโลกได้มากขึ้น เช่น แกงไทย พาสต้าไก่ ซูชิในรูปแบบแปรรูป และกาแฟแบบดูดจากถุง
แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังมีเมนูที่ถูกออกแบบให้ตอบโจทย์สภาพแวดล้อมพิเศษ เช่น อาหารแบบบีบจากซองที่ใช้สำหรับภารกิจนอกยาน หรืออาหารที่คำนวณพลังงานอย่างแม่นยำสำหรับภารกิจระยะยาว เช่น ไปดาวอังคาร
เบื้องหลังของอาหารอวกาศคือการผสมผสานระหว่างวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม และโภชนาการ เพื่อให้มนุษย์สามารถใช้ชีวิตในที่ที่ไม่เอื้อให้มนุษย์ดำรงอยู่ได้ตามปกติ แม้เมนูหลายอย่างจะดูแปลกประหลาด
แต่ทุกคำที่นักบินกินล้วนเป็นผลจากการทดลองนับไม่ถ้วน เพื่อให้ภารกิจในอวกาศดำเนินไปอย่างปลอดภัยที่สุด และช่วยให้มนุษย์ก้าวเข้าใกล้อนาคตของการสำรวจจักรวาลทีละก้าว.
สนับสนุนโดย เครื่องช่วยฟัง
